Συμβουλευτική Γονέων

Γράφει η δρ. Εύα Κωνσταντινίδη, Κλινικός Ψυχολόγος



Το να γίνει κανείς γονέας θεωρείται μια κατάσταση που σε μεγάλο βαθμό υποκινείται από βιολογικές διαδικασίες και ένστικτα και δεν χρειάζεται εξειδικευμένες γνώσεις. Άλλωστε αν τα πράγματα ήταν διαφορετικά δεν θα είχε επιβιώσει το ανθρώπινο είδος ανά τους αιώνες.  Η παραπάνω παραδοχή όμως τείνει να μην καλύπτει τις ανάγκες της σύγχρονης εποχής όπου οι κοινωνίες μας έχουν γίνει πιο περίπλοκες, ο κόσμος είναι πιο ενημερωμένος και συνεπώς οι ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες του ανθρώπινου είδους έχουν αλλάξει.

 

 

Σε παλαιότερες κοινωνίες το πρώτο μέλημα ήταν η επιβίωση και η ασφάλεια. Στις μέρες μας ο γονιός αξιώνει να προσφέρει στο παιδί του πολλά παραπάνω από την επιβίωση και την ασφάλεια. Έννοιες όπως  συναισθηματική πληρότητα,  αυτοπεποίθηση, δημιουργικότητα και ποιότητα ζωής έχουν κυριαρχήσει και αποτελούν  στόχους που θέτουν οι γονείς για την συναισθηματική υγεία των παιδιών τους. Όταν τα πράγματα βαίνουν ομαλώς και υπάρχουν και οι κατάλληλες συνθήκες οι γονείς δεν δυσκολεύονται να φτάσουν τους παραπάνω στόχους. Μπορεί να απευθυνθούν σε ειδικούς προκειμένου να βελτιώσουν τις πρακτικές τους  ως γονείς αλλά αυτό δεν χρήζεται αναγκαίο.

Γενικότερα, η συμβουλευτική παρέχει στον ενδιαφερόμενο υποστήριξη, καθοδήγηση, ενθαρρύνει την αυτοβοήθεια, και στοχεύει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων προκειμένου ο ενδιαφερόμενος να επιλύσει ζητήματα που αφορούν σε σχέσεις, επικοινωνία ή στην προσαρμογή του σε δυσκολίες.

Εκεί που η συμβουλευτική γονέων κρίνεται απαραίτητη είναι όταν διαφαίνεται κάποιο πρόβλημα στο παιδί ή στο οικογενειακό περιβάλλον.  Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει προβλήματα με την ψυχοκοινωνική του εξέλιξη, με την υγεία του ή με τη συμπεριφορά του, αρκετοί γονείς βρίσκουν τους εαυτούς τους αντιμέτωπους με συναισθήματα θυμού, θλίψης και απελπισίας, άγχους και αγωνίας καθώς και δυσκολίας να ανταπεξέλθουν στους πολλαπλούς τους ρόλους, λόγω του ότι έχουν καταβληθεί οι ίδιοι ψυχολογικά και σωματικά, στην προσπάθεια τους να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες του παιδιού τους.   

Οι γονείς πολλές φορές πιστεύουν ότι αν δοθούν οι κατάλληλες θεραπείες στο παιδί τους όλα θα βελτιωθούν.  Στην πραγματικότητα αυτό δεν φαίνεται να επαρκεί και για διάφορους λόγους, που εξηγούνται παρακάτω, κρίνεται αναγκαία, παράλληλα με υποστήριξη που παρέχεται στο παιδί, να γίνεται και συμβουλευτική γονέων.

Για παράδειγμα, σε πολλές περιπτώσεις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά όπως φοβίες, νυχτερινή ενούρηση ή τραυλισμός ενεργοποιούνται και συντηρούνται από οικογενειακούς παράγοντες, δηλαδή από αντιδράσεις/συμπεριφορές των γονέων που μιμούνται τα παιδιά, πρακτικές διαπαιδαγώγησης που ακολουθούν οι γονείς, συγκρούσεις στην οικογένεια κλπ. Σε αυτές τις περιπτώσεις για να βοηθηθεί το παιδί που αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα θα πρέπει να δοθεί συμβουλευτική υποστήριξη και στους γονείς. Η παρέμβαση στοχεύει στο να βοηθηθούν οι γονείς, σε πρώτη φάση, να εντοπίσουν τους παράγοντες που επηρεάζουν την κατάσταση του παιδιού τους και στη συνέχεια να ακολουθήσουν διάφορους τρόπους για να επιφέρουν θετικές αλλαγές, που θα βελτιώσουν την οικογενειακή ατμόσφαιρα και εν τέλει το  πρόβλημα του παιδιού, για το οποίο αρχικά ζήτησαν βοήθεια.

Ένας άλλος λόγος για τον οποίο μπορεί οι γονείς να χρειαστούν συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη είναι το ότι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω μπορεί οι ίδιοι να έχουν καταβληθεί ψυχολογικά από το πρόβλημα του παιδιού τους και για αυτό να έχουν ανάγκη να μιλήσουν για τα συναισθήματα τους και τις δικές τους ψυχολογικές δυσκολίες.  Αν οι γονείς δεν δυναμώσουν  ψυχολογικά δεν θα είναι σε θέση να βοηθήσουν και να υποστηρίξουν το παιδί τους.  

Σε άλλες περιπτώσεις οι γονείς μπορεί να βοηθηθούν από την συμβουλευτική για να υποστηρίξουν τα άλλα παιδιά που έχουν και να προλάβουν δυσάρεστες εξελίξεις λόγω του ότι σε άλλη περίπτωση θα είχαν ρίξει το βάρος της φροντίδας τους στο παιδί που «πάσχει».  Άλλες καταστάσεις στις οποίες η συμβουλευτική γονέων φαίνεται χρήσιμη είναι σε περιπτώσεις χωρισμού/διαζυγίου η απώλειας από θάνατο ενός μέλους της οικογένειας.